Сэлэнгэ аймгийн Ерөө, Мандал сумын агро ойн аж ахуйн боломж, хөрс хамгаалалт, ойжуулалт, тогтвортой газар тариалангийн талаар дэлгэрэнгүй.
🌿 Ой мод, газар тариалан хосолсон хөгжлийн чиглэл
Монгол Улсын газар тариалангийн гол бүсийн нэг болох Сэлэнгэ аймаг нь үржил шимт хөрс, өргөн тариалангийн талбайгаас гадна ой модны баялаг нөөцөөрөө онцлог. Энэ хоёр давуу талыг уялдуулсан агроойн аж ахуй (Agroforestry) нь хөрс хамгаалалт, ургацын тогтвортой байдал, байгаль орчны нөхөн сэргээлтийг зэрэг дэмждэг аргачлал бөгөөд олон улсад өргөн хэрэглэгддэг.
Сэлэнгэ аймгийн Ерөө болон Мандал сум нь байгалийн нөхцөл, ой модны нөөц, газар ашиглалтын онцлогоороо энэхүү чиглэлийг хөгжүүлэх боломжтой бүсүүдийн нэг гэж үздэг.
Редакцын тэмдэглэл: Энэхүү нийтлэл нь агро ойн аж ахуйн талаархи танин мэдэхүйн агуулга бөгөөд хөгжлийн боломжийг судалгааны болон бодлогын түвшинд авч үзсэн болно.
________________________________________
🌲 Агроойн аж ахуй гэж юу вэ?
Агроойн аж ахуй нь нэг талбайд мод, тариалангийн ургамал, шаардлагатай тохиолдолд мал аж ахуйг уялдуулан хөгжүүлэх тогтолцоо юм. Энэ арга нь зөвхөн мод тарихаас илүү өргөн хүрээтэй бөгөөд газрын урт хугацааны ашиглалтыг тогтвортой болгоход чиглэдэг.
Олон улсын туршлагаас үзэхэд агроойн аж ахуй нь:
• Хөрсний элэгдлийг бууруулах
• Салхины хамгаалалтын зурвас бий болгох
• Хөрсний чийгийг хадгалах
• Биологийн олон янз байдлыг нэмэгдүүлэх
• Нүүрстөрөгч шингээх чадварыг сайжруулах
• Уур амьсгалын өөрчлөлтийн сөрөг нөлөөллийг бууруулахад хувь нэмэр оруулдаг.
________________________________________
🌾 Ерөө сумын давуу тал
Ерөө сум нь Сэлэнгэ аймгийн ой мод хамгийн их төвлөрсөн бүсүүдийн нэг бөгөөд гол мөрөн, уулын хормой, үржил шимтэй хөрс бүхий газар нутагтай.
Энэ нь дараах боломжийг бүрдүүлдэг.
• Тариалангийн талбайн хамгаалалтын модон зурвас байгуулах
• Ойн нөхөн сэргээлтийг газар тариалантай уялдуулах
• Мод үржүүлгийн аж ахуй хөгжүүлэх
• Жимс, жимсгэнийн модыг хамгаалалтын зурвастай хослуулах
Ийм шийдэл нь хөрсний эвдрэлээс урьдчилан сэргийлэхээс гадна ургацын тогтвортой байдлыг сайжруулахад эерэг нөлөө үзүүлдэг гэж олон улсын судалгаанд дурдсан байдаг.
________________________________________
🌳 Мандал сумын боломж
Мандал сум нь ой модны сан бүхий газар нутагтайгаас гадна мод үржүүлэг, нөхөн сэргээлтийн чиглэлээр ажиллах боломжтой бүс юм.
Цаашид дараах чиглэлүүдийг хөгжүүлэх боломжтой гэж үздэг.
• Мод үржүүлгийн жижиг, дунд үйлдвэрлэл
• Хамгаалалтын ойжуулалт
• Хөдөө аж ахуйд зориулсан салхины зурвас
• Сургалт, туршилтын агроойн талбай байгуулах
• Иргэдийн оролцоотой ногоон байгууламжийн төсөл
________________________________________
🌍 Байгаль орчинд үзүүлэх ач холбогдол
Мод бүхий хамгаалалтын зурвас нь зөвхөн байгаль хамгаалах төдийгүй газар тариалангийн үйлдвэрлэлд шууд нөлөөлдөг.
Үүнд:
• 🌱 Хөрсний үржил шимийг хадгалах
• 💧 Усны ууршилтыг багасгах
• 🌬️ Хүчтэй салхины нөлөөллийг бууруулах
• 🐦 Амьтан, шувуудын амьдрах орчныг хамгаалах
• 🌿 Тоосжилтыг бууруулах
зэрэг олон талын үр ашигтай.
________________________________________
🚜 Тариаланчдад ямар ашигтай вэ?
Дэлхийн олон оронд хамгаалалтын ойн зурвас нь тариалангийн талбайн ургацын тогтвортой байдлыг нэмэгдүүлэхэд ашиглагддаг.
Мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар ийм аргачлал нь:
• Хүчтэй салхины улмаас хөрс хийсэх эрсдэлийг бууруулах
• Ургамлын усны алдагдлыг багасгах
• Тариалангийн орчны бичил уур амьсгалыг тогтворжуулах
• Урт хугацаанд газрын үнэ цэнийг хамгаалахад дэмжлэг үзүүлэх боломжтой.
________________________________________
🌱 Ирээдүйн хөгжлийн чиглэл
Монгол Улс уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох, газрын доройтлыг бууруулах, ойжуулалтыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр бодлогын баримт бичгүүдээ үе шаттай хэрэгжүүлж байна. Энэ хүрээнд агроойн аж ахуй нь орон нутгийн хөгжлийн нэг боломжит шийдэл гэж судлаачид үздэг.
Сэлэнгэ аймагт энэ чиглэлийг хөгжүүлэх нь:
• Хүнсний үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдлыг дэмжих
• Байгаль орчны хамгааллыг сайжруулах
• Орон нутгийн ажлын байр бий болгох
• Ногоон эдийн засгийн суурийг бэхжүүлэх
зэрэг олон талын үр өгөөж авчрах боломжтой.
________________________________________
📌 Дүгнэлт
Ерөө, Мандал сумын байгалийн онцлог нь агроойн аж ахуйг хөгжүүлэх таатай нөхцөл бүрдүүлдэг. Ой мод, газар тариаланг зөв зохистой уялдуулсан менежмент нь хөрс хамгаалал, хүнсний үйлдвэрлэл, байгаль орчны тогтвортой байдлыг зэрэг дэмжих боломжтой бөгөөд ирээдүйн хөгжлийн чухал чиглэлүүдийн нэг хэвээр байна.
________________________________________
📚 Эх сурвалж
• НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO) – Agroforestry-ийн танилцуулга
• Монгол Улсын Ойн тухай хууль
• Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн бодлогын баримт бичгүүд
• Сэлэнгэ аймгийн нээлттэй мэдээлэл, газар ашиглалт болон байгаль орчны ерөнхий мэдээлэл
________________________________________
✍️ Нийтлэлийг бэлтгэсэн: Ч.Мөнх-Од
Редакц: my-selenge.mn
